GES projelerinde “Bağlantı Anlaşmasına
Çağrı Mektubu”, şebekeye bağlantı sürecinin kritik dönüm noktasıdır: şebeke
işletmecisi (dağıtım şirketi/OSB dağıtım lisansı sahibi/TEİAŞ) başvurunuzun
olumlu sonuçlandığını ve bağlantı anlaşması aşamasına geçebileceğinizi yazılı
olarak bildirir.
2023 sonrası süreçler büyük ölçüde dijitalleşmiştir; birçok bölgede lisanssız
üretim başvuruları elektronik ortamda alınır ve fiziki evrakla yapılan
başvurular geçersiz sayılabilir.
Çağrı mektubu tebliğinden sonra, üretim tesisi (ve varsa bağlantı hattı) proje
onaylarını alıp şebeke işletmecisine sunmanız için genel kural olarak 1 yıl
süre vardır; süre içinde sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı
kaybedilebilir.
GES başvurusunda istenecek evraklar; başvuru formu, yetki belgeleri,
mülkiyet/kira, tek hat şeması, teknik değerlendirme formu, koordinat krokisi,
başvuru ücreti dekontu gibi çekirdek belgelerden oluşur; arazi tipi ve eşik
değerlere göre Tarım ve Orman uygunluk yazısı ve/veya ÇED belgesi de
gerekebilir. “ges çağrı mektubu alan firmalar” kamuya tek bir merkezden
açıklanan bir liste değildir; ancak şebeke işletmecileri aylık/ dönemsel teknik
değerlendirme sonuçlarını ve başvuru durumlarını kendi portalları/duyuruları
üzerinden ilan edebilir. Zent Enerji perspektifinden en sık risk; yanlış
evrak–yanlış tüketim tesisi eşlemesi–süre kaçırma üçlüsüdür. Bu yazı, proje
geliştirme ekipleri için pratik kontrol listeleriyle bu riskleri azaltmayı
hedefler.
“Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu”, üretim ve bağlantı başvurusu
değerlendirme sonucu olumlu bulunan yatırımlara ilgili dağıtım şirketi
tarafından verilen ve birçok süreçte (ör. yatırım teşvik belgesi başvurusu
gibi) destekleyici belge olarak da kullanılan dokümandır. Lisanssız GES
pratiklerinde çağrı mektubu; “olumlu bağlantı görüşü/teknik değerlendirme
sonucu → çağrı mektubu → proje onayı ve izinler → bağlantı anlaşması → kabul →
sistem kullanım anlaşması” zincirinin resmi başlangıç halkasıdır.
Aşağıdaki akış, lisanssız GES için yaygın senaryoyu özetler. (İletimden
bağlantı veya OSB içi bağlantıda yetkili kurum değişebilir.)
Mermaid zaman çizelgesi (özet):
timeline
title
Lisanssız GES Çağrı Mektubu Süreci (özet zaman çizelgesi)
Başvuru :
Şebeke işletmecisine elektronik başvuru
Evrak
kontrol : Başvuruyu takip eden ayın 20’sine kadar / 20’sinde ilan
Teknik
değerlendirme : Sonraki ayın 20’sinde ilan (başvuru tipine göre)
Çağrı
mektubu talebi : İlanı takiben 1 ay içinde yazılı başvuru
Çağrı
mektubu tebliği : Şebeke işletmecisi tarafından
Proje onayı
ve izinler : Tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl
Bağlantı
anlaşması : Belgeler sunulduktan sonra 30 gün içinde imza
Kabul ve
devreye alma : Kabul başvurusu → kabul → işletmeye alma
Adım adım uygulama (pratik): 1) Proje kurgusunu netleştirin: (a)
tüketim tesisi (abonelik/tekil kod), (b) kurulacak GES gücü, (c) bağlantı
gerilim seviyesi (AG/OG/İletim), (d) arazi mi çatı mı, (e) aynı dağıtım bölgesi
kuralı ve mahsuplaşma modeli. Lisanssız modelde genellikle en az bir tüketim
tesisi aboneliği gerekir.
2) Şebeke işletmecisini doğru belirleyin: dağıtım bölgesinde dağıtım şirketi
veya OSB dağıtım lisansı sahibi; iletim seviyesinden bağlantılarda TEİAŞ.
3) Başvuruyu elektronik sistemden yapın: Birçok dağıtım bölgesinde 01.10.2023
itibarıyla lisanssız üretim başvuruları elektronik ortamda alınmakta; fiziki
evrak geçersiz sayılabilmektedir.
4) Evrak değerlendirmesini takip edin: Başvurular evrak yönünden toplu
değerlendirilebilir ve sonuçlar internet sitesinde duyurulabilir; eksik/hatalı
evrakta başvuru iade edilebilir.
5) Teknik değerlendirme ve kapasite kontrolü: Şebeke işletmecisi teknik
değerlendirme sonuçlarını ilan eder; TEİAŞ tarafında da kapasite tabloları ve
değerlendirme raporları yayımlanır.
6) Olumlu sonuçlandıysa çağrı mektubu talebini kaçırmayın: İlan tarihinden
itibaren 1 ay içinde şebeke işletmecisine yazılı çağrı mektubu başvurusu
yapılması gerektiği belirtilir; yapılmazsa olumlu bağlantı görüşünün
kendiliğinden geçersiz hale gelebileceği öngörülür.
7) Çağrı mektubu tebliğ edilir: Şebeke işletmecisi bağlantı anlaşmasına çağrı
mektubunu başvuru sahibine tebliğ eder.
8) Proje onayı/izinler (kritik sprint): Çağrı mektubunun tebliğinden itibaren,
üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projesini Bakanlık veya yetkilendirdiği
kurum/kuruluşlara onaylatıp, şebeke işletmecisine sunmanız için 1 yıl süre
öngörülür; sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilebilir.
- GES’te proje onayı ve kabul süreçlerinde TEDAŞ’ın yayımladığı başvuru
dilekçeleri ve süreç dokümanları yol göstericidir.
9) Bağlantı anlaşması imzası: Belgeler usulüne uygun sunulduğunda şebeke
işletmecisi belirli süre içinde bağlantı anlaşmasını imzalar (yol haritasında
30 gün vurgusu bulunur).
10) Kurulum, kabul ve işletmeye alma: Tesisin kabule hazır olduğunun tespiti,
kabul başvurusu ve kabul işlemleri tamamlanır; ticari faaliyete başlama sonrası
sistem kullanım anlaşması imzalanır.
Zent Enerji notu: Bu akışın her adımı; finansman kapanışı, arsa/çatı
sözleşmeleri, EPC takvimi ve izin yönetimi ile entegre planlanmalıdır. En
pahalı hata, “çağrı mektubu geldi, zaman bol” varsayımıdır.
Aşağıdaki liste, lisanssız üretim başvurularında sunulması gereken
çekirdek bilgi ve belgelerin (GES dahil) resmi örneklerinden derlenmiştir.
Uygulamada şebeke işletmecileri portallarında aynı listeyi güncel formatlarla
yayınlayabilir.
Temel evrak seti (çoğu GES başvurusunda bekleyin): - Lisanssız Üretim
Bağlantı Başvuru Formu (Ek form).
- Tüzel kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişilerin yetki belgeleri (imza
sirküleri/vekalet vb.).
- Ortaklık yapısı ve kontrol ilişkisini gösteren belgeler (tüzel kişiler için
güncel).
- Üretim yerinin mülkiyet/kullanım hakkı: tapu veya en az 2 yıl süreli
kira/kullanım hakkı tevsiki.
- (Çatı dışı) Tarım arazisi sınıfları açısından uygunluk yazısı: mutlak/özel
ürün/dikili/sulu tarım arazisi veya tarımsal bütünlüğü bozan alan kapsamına
girmediğine dair Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yazısı.
- Tüketim tesisi bilgileri: mevcut tüketim için tekil kod; planlanan tüketim
için ruhsat/elektrik proje kapağı gibi belgeler.
- (Eşik değer üstü projeler için) ÇED mevzuatı kapsamındaki belge.
- Başvuru ücretinin yatırıldığına dair dekont/makbuz.
- Tek hat şeması.
GES/RES için tipik ekler: - Teknik Değerlendirme Formu (Bakanlık
formatı).
- Koordinatlı aplikasyon krokisi (LİHKAB/Harita Mühendisi onaylı; çatı
hariç).
- Yönetmelikteki beyan (örn. dağıtım şirketi ile ortaklık olmadığına ilişkin
beyan gibi).
Koşula bağlı evraklar (GES dışı kaynak örnekleri de içerir): -
Kojenerasyon için toplam verimlilik belgesi.
- Jeotermal için ruhsat; hidrolik için su kullanım hakkı ve DSİ onayları gibi.
(GES için genellikle “kaynak kullanım hakkı” belgesi aranmaz.)
Resmî listelerde ayrıca şu uygulama notları öne çıkar: - Şebeke
işletmecisi, ilgili diğer mevzuat kaynaklı zorunluluklar hariç, bu liste
dışındaki eksiklikleri gerekçe göstererek başvuruyu reddedemez.
- Belgelerin aslı veya noter onaylı sureti esastır; aslı görülmüş fotokopi
uygulaması şartlı kabul edilebilir.
Burada “geçerlilik” iki ayrı süreyi ifade eder: (i) çağrı mektubuna
ulaşmak için başvuru penceresi, (ii) çağrı mektubu geldikten sonra bağlantı
anlaşmasına giden proje-onay/izin penceresi.
Uygulamada öne çıkan süreler: - Çağrı mektubu talebi penceresi: Olumlu
değerlendirme/ilan sonrasındaki 1 ay içinde şebeke işletmecisine yazılı çağrı
mektubu başvurusu yapılması gerektiği; yapılmazsa olumlu bağlantı görüşünün
kendiliğinden geçersiz hale gelebileceği belirtilir.
- Çağrı mektubundan sonra proje onayı/izin penceresi: Kendisine bağlantı
anlaşmasına çağrı mektubu tebliğ edilenlere tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl
süre verildiği; bu süre içinde üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projesinin
onaylatılıp şebeke işletmecisine sunulmasının zorunlu olduğu düzenlenir. Süre
içinde sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkının kaybedileceği hükmü
bulunur.
- Revizyon penceresi: Dağıtım seviyesinde aynı trafo merkezinden (iletimde aynı
iletim bölgesinden) bağlanmak şartıyla 60 gün içinde saha değişikliği/revizyon
başvuru hakkı tanımlanabilir.
Yenileme var mı? - Klasik anlamda “çağrı mektubu yenileme” değil;
süresi içinde proje onayı/izin paketi sunulamıyorsa hak kaybı riski vardır ve
çoğu senaryoda yeniden başvuru (yeni kapasite koşullarıyla) gündeme gelir.
- 2024 düzenlemeleriyle 1 yıllık sürenin mevcut çağrı mektuplarının kalan
süresine de uygulanması; kalan sürenin 180 günden az olması halinde 180 gün
olarak uygulanması gibi geçiş hükümleri yayımlanmıştır.
Aşağıdaki maddeler, sahada en sık karşılaşılan problem kalıplarıdır:
·
Elektronik başvuru kuralını
kaçırmak: Bazı bölgelerde fiziki evrakla başvuru geçersiz. Çözüm: Başvuru
öncesi şebeke işletmecisinin güncel portal/yönergesini kontrol edin ve e-imza
hazırlığını tamamlayın.
·
Tarım uygunluk yazısını (çatı
dışı) ihmal etmek: Tarım arazisi sınıflarına giren alanlarda süreç uzar veya
başvuru eksik sayılabilir. Çözüm: Arazi seçimi aşamasında Tarım ve Orman İl
Müdürlüğü sürecini paralel başlatın.
·
Koordinat uyuşmazlığı / yanlış
aplikasyon krokisi: Koordinatlı krokideki hata, saha revizyonu ihtiyacını
doğurur. Çözüm: LİHKAB/harita mühendisliği çıktısını TEDAŞ proje onayı ve
dağıtım şirketi formatlarıyla uyumlu üretin.
·
“1 ay içinde çağrı mektubu talebi”
penceresini kaçırmak: Olumlu görüş kendiliğinden geçersiz hale gelebilir.
Çözüm: Sonuç ilan takvimini proje yönetiminde kritik kilometre taşı yapın.
·
“1 yıl içinde proje onayı/izin
paketi” sprintini hafife almak: 1 yıl hızlı geçer; özellikle imar/ÇED/bağlantı
hattı/trafo süreçleri gecikebilir. Çözüm: Çağrı mektubu gelir gelmez proje
onayı (TEDAŞ veya yetkilendirilen kurum) ve izinleri paralel koşturun.
·
Kapasite ve trafo merkezi
gerçekliğini görmezden gelmek: TEİAŞ/EDAŞ duyurularındaki kapasite tabloları ve
değerlendirmeler projeyi doğrudan etkiler. Çözüm: Kapasite tablolarını ve
teknik değerlendirme sonuçlarını düzenli izleyin.
·
Başvuru takibi yapılmaması:
Başvuru numarasıyla sorgulama ekranları mevcut olabilir. Çözüm: Başvuru
numarası/telefon ile sorgulama araçlarını kullanın.
Soru: çağrı mektubu nedir
Cevap: Üretim ve bağlantı başvurusu olumlu bulunan yatırım için şebeke
işletmecisinin bağlantı anlaşması aşamasına davet eden resmi yazısıdır; bazı
teşvik süreçlerinde de destekleyici belge olarak istenebilir.
Soru: çağrı mektubu nereden alınır
Cevap: Bağlantı seviyenize göre ilgili şebeke işletmecisinden alınır: dağıtım
şirketi/OSB dağıtım lisansı sahibi veya iletim bağlantısında TEİAŞ.
Soru: ges çağrı mektubu nasıl alınır
Cevap: Elektronik bağlantı başvurusu → evrak/teknik değerlendirme → olumlu
sonuç ilanı → 1 ay içinde yazılı çağrı mektubu talebi → çağrı mektubu tebliği →
1 yıl içinde proje onayı/izin paketi → bağlantı anlaşması → kabul/işletmeye
alma.
Soru: çağrı mektubu başvuru evrakları
Cevap: Başvuru formu, yetki ve ortaklık belgeleri, mülkiyet/kira, (çatı dışı)
tarım uygunluk yazısı, tüketim tesisi bilgileri, (varsa) ÇED belgesi, başvuru
bedeli dekontu, tek hat şeması; GES/RES için teknik değerlendirme formu,
koordinat krokisi ve ilgili beyanlar gibi ekler.
Soru: çağrı mektubu geçerlilik süresi
Cevap: (1) Olumlu ilan/sonuç sonrası çağrı mektubu talebi için 1 ay penceresi;
(2) çağrı mektubu tebliğinden sonra proje onayı/izin paketi sunmak için 1 yıl.
Süre içinde sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilebilir.
Soru: ges çağrı mektubu alan firmalar
Cevap: Çağrı mektubu, başvurusu olumlu sonuçlanan başvuru sahibine tebliğ
edilir. Bölgesel olarak kimlerin hangi aşamada olduğunu görmek için ilgili
dağıtım şirketinin/OSB’nin teknik değerlendirme sonuçları duyurularını ve
başvuru sorgulama ekranlarını; iletim seviyesinde ise TEİAŞ duyuru ve
raporlarını takip etmek gerekir.